Cervus elaphus
schouderhoogte: 120 - 150 cm
gewicht: 100 - 210 kg
| Edelhert Cervus elaphus |
|
|
|
| Data | lengte: 190 - 240 cm schouderhoogte: 120 - 150 cm gewicht: 100 - 210 kg |
| Biotoop | Hoewel het edelhert van oorsprong een bewoner is van open bossen, heeft hij zich ook aan bosarme biotopen aangepast. In onze streken leeft het merendeels in halfwilde staat binnen wildrasters, beschermd tegen stropers en niet in staat de landbouw veel schade toe te brengen. |
| Voortplanting | Het grootste deel van het jaar leven de mannetjes in eigen roedels, die in september uiteenvallen, wanneer ze harems proberen te vormen. Het welslagen van een hert is afhankelijk van zijn grootte, zijn leeftijd en de indruk die hij op andere herten weet te maken. Hoewel er hevige, verbitterde duels tussen even sterke dieren kunnen ontbranden, worden de meeste geschillen door louter krachtsvertoon beslecht. Rivalen lopen dikwijls langzaam naast elkaar, alsof ze elkaars krachten proberen meten. Vaak zal er één weglopen, maar als ze even sterk zijn, kan een gevecht losbarsten. Tijdens een gevecht trachten de herten elkaar met woedende slagen van het gewei weg te drukken. Verwondingen en afgebroken geweien komen hierbij geregeld voor; een dodelijk slachtoffer zelden. Het succesrijkst zijn herten van een jaar of acht. Deze kunnen harems vormen van 10 à 20 hinden. Herten onder de vijf jaar zijn meestal niet sterk genoeg om een harem bijeen te houden en dieren boven de elf zijn te oud. De herten verbruiken in de bronsttijd enorm veel energie en hebben nauwelijks tijd om te eten. Na af loop zijn ze dan ook vaak mager en uitgeput. Als de hinde paarlustig is, scheidt ze een geur af die het hert aantrekt. Deze achtervolgt en besnuffelt haar steeds. Voor de paring likt en besnuffelt het hert de hinde. Meestal is deze na twee jaar geslachtsrijp. Na een draagtijd van acht en een halve maand werpt de hinde meestal eind mei-juni haar kalfje. Ze likt tijdens het zogen het aarsgedeelte van het jong schoon. Het kalfje of 'smaldier' ligt overdag dikwijls te rusten en te herkauwen in de slaapbossen. Zijn gevlekte, bruine vacht vormt een goede camouflage tussen hoog gras, heide en varens. Het eerste gewei van het jonge hert is meestal een spiesgewei. Dit wordt zelden voor juni en soms zelfs pas in september afgeworpen. |
| Voesel | Edelherten grazen vooral in de avond- en ochtendschemering en 's nachts. Ze eten gras, kruien, schors, eikels en beukennoten. |
| Gedrag | Edelherten leven in roedels: de volwassen mannetjes of 'herten' buiten de bronsttijd apart van de wijfjes of 'hinden', die men 'kaal wild' noemt omdat ze nooit een gewei dragen. Binnen de wijfjesroedels vormen de hinden met hun kalf en het kalf van het vorige jaar familiegroepen. In bergachtig gebied, zoals in Schotland en in de Alpen, voeren de roedels trekbewegingen uit. 's Zomers houden ze zich op grotere hoogten op de hellingen op dan 's winters. Ze verzorgen hun vacht door likken en door deze met de voortanden van de onderkaak te kammen. Het hert gebruikt zowel het gewei als de hoeven om zich te krabben. Mannetjes nemen graag een modderbad, omdat hierdoor hun sterke bronstgeur over hun gehele lichaam wordt verspreid. |
| Kenmerken | Het edelhert is de grootste hertachtige die men in Europa kan ontmoeten. De hinden zijn iets kleiner dan de herten. Het zomerkleed van het edelhert is glanzend roodbruin. Het dier heeft een korte, maar duidelijk zichtbare staart, die meestal dicht tegen de lichte spiegel wordt gehouden. In de bronsperiode zijn de herten op hun mooist, met een volgroeid, schoon gewei, een verdikte hals met zware manen en in de zomer opgebouwde vetreserves onder de huid. Een volwassen hert heeft een gewei met vele takken of einden. De stangen kunnen tot 70 cm lang zijn. Elke zomer wordt een nieuw gewei gevormd, dat in september volgroeid en hard is. |
| Aantallen | Hoewel edelherten zeer gehard zijn en hun voedsel eventueel onder een sneeuwlaag vandaan weten te krabben, komen er in koude periodes toch veel om. De mens maakt dan voederplaatsen met hooi, appels, bieten en wortelen waarmee ze door de winter worden geholpen. |
|
|
|
|
|
|
|
|